شناخت
کوه
هر فردي كه ورزش كوهنوردي را
انتخاب ميكند بايد كوههاي ايران را بشناسد. كوه : بلنديهاي سطح
زمين را كه ارتفاع آن از 600 متر به بالا باشد كوه مي گويند.
1 - رشته كوههاي زاگرس : رشته
كوهستان پهناور و عظيمي است واقع در استانهاي آذربايجان باختري
- كردستان - همدان - كرمانشاهان - ايلام - لرستان - خوزستان -
چهارمحال بختياري - بوير احمد - كهكيلويه - بوشهر - فارس
وهرمزگان . كوهستان زاگرس از شمال به كوههاي آذربايجان باختري
و از جنوب تا شمال تنگه هرمز واقع در استان هرمزگان ممتد بوده
و در آنجا به وسيله كوههاي لاله زار و بشاگرد به رشته كوههاي
مركزي ايران و رشته ارتفاعات مكران مي پيوندد و رشته اي به طول
1400 كيلومتر و عرض بين 100 تا 300 كيلومتر را پديد مي آورد و
مساحتي معادل 332000 كيلومتر مربع را زير پوشش قرار مي دهد.
زاگرس شمالي از استانهاي
آذربايجان باختري شروع و تا خوزستان شمالي ادامه دارد. زاگرس
مركزي در استان چهارمحال بختياري تا استان لرستان و خوزستان رو
به سوي جنوب خاوري تا كوهپايه هاي جنوب كوير ادامه دارد. رشته
كوههاي زاگرس كه در انتهاي غرب كشور مي باشد از همدان شروع شده
كه شامل قله الوند به ارتفاع 3580 متر، كلاغلان 2320 متر تا
نهاوند ، قله چهل نا يا مغان و اشترانكوه 4050 متر ، قله
زينودان – قله دنا 4409 متر و بيژن 1 و 2 و قله پازن پير در
شيراز و در منطقه چهارمحال بختياري با يخچالهاي دائمي زرد كوه
4225 ، شاه شهيدان و قله هفت تنان 4250 متر مي باشد. قله جفت
زرد با 4150 متر و كلونچي با ارتفاع 4000 متر جزء رشته كوههاي
زاگرس غربي مي باشد.
2 – رشته كوههاي البرز : از
اردبيل شروع شده و به شاهرود ختم مي شود. قله مرتفع سبلان با
ارتفاع 4811 متر كه ادامه آن به طرف شرق مي باشد و سپس
ارتفاعات جيران منطقه البرز غربي كه دنباله رشته كوههاي زاگرس
محسوب مي شود و در امتداد مرز تركيه و بخشي از مرز عراق قرار
دارد و از جنوب به شمال كشيده شده و خط الراس هاي آن غالبا مرز
ايران و عراق و تركيه را تشكيل مي دهد.
قله هاي سهند با 3707 متر بز
قوش 3309 متر قرمش داغ 3420 متر كيامكي داغ 3347 متر و همچنين
قله هاي هرم داغ و كسره داغ 4650 و 4600 متر با يخچالهاي دائمي
مي باشد. منطقه البرز غربي و ادامه راه تا منجيل كشيده شده و
كوههاي طالقان شامل قله سيالان 4175 متر و قله شاه البرز با
ارتفاع 4056 متر كه در جنوب غربي منطقه است.در منطقه غربي
(شمال) با وسعت زياد از منجيل تا جاده چالوس ادامه دارد كه
داراي 70 منطقه مي باشد و مهمترين آنها منطقه تخت سليمان با
ارتفاع 4643 متر و علم كوه با 4650 متر با ديواره سنگي با
ارتفاع 750 متر مي باشد. در بخش غربي گيلان منطقه ماسوله قله
شاه معلم با ارتفاع 3050 متر كه حدود 9 ماه از سال داراي برف
است. منطقه تخت سليمان داراي 62 قله است كه بيش از 40 قله
بالاي 4000 متر را دارا مي باشد و در 25 كيلومتري چالوس
كلاردشت و رود يارك قرار دارد. ادامه راه چالوس به طرف كرج
منطقه پل زنگوله به سمت آزاد كوه با ارتفاع 4355 متر، كمان كوه
4150 متر، يخچال كوه 4200 متر، سيچال 3700 متر، كلون بستك 4200
متر.
3 – رشته كوههاي مركزي : در
تهران منطقه رودبار قطران قله جانستون با ارتفاع 4000 متر ،
توچال 3933 متر ، شانه كوه، مهر چال ، خرسنگ 4150 متر ، خلتو و
پالان گردن 4375 متر ، آتش كوه ، قله برج ، سركچال ، گل زرد مي
باشد. در منطقه جاده هراز كوه دماوند قرار دارد كه در جبهه
شمال شرقي دره يخار قرار دارد و در جبهه شمالي داراي 2 يخچال
به نامهاي سيوله و دوبي سل مي باشد. ارتفاع قله دماوند 5671
متر يا 5628 متر است. كوه كهار بزرگ در منطقه گچسر با ارتفاع
4108 متر قرار گرفته است.
4 – كوههاي منفرد ، قله كركس
بين كاشان و اصفهان و دالان كوه ، شيركوه در يزد با ارتفاع
4055 متر و ديواره تزر جان يا برفخانه 4000 متر و قله گاو
گوساله و آسمان نما 3900 متر مي باشد. كرمان : منطقه هزار ،
قله چهل تن 4465 متر ، قله كوشا 4349 متر،منطقه پلوار قله تيپ
4233 متر ، قله گلچين 4093 متر ، منطقه جوپار 4135 متر ، سه
شاخ بزرگ و قله بلوچي 4100 متر ، قله كيل جلال 4050 متر ،
منطقه جبال بارز يا قله علم شاه 3741 متر ،منطقه كوهبنان قله
دراسو 3543 متر است .در سيستان و بلوچستان كوه آتشفشان تفتان
با ارتفاع 3941 متر. خراسان : قله هاي بينالود 3211 متر ، هزار
مسجد 3040 متر قله شاهدار 3945 متر مي باشد.