طبیعت ایران
مسیر های ایمن کوهستان شمال تهران
كوهستان شمال تهران
كوهستان شمال تهران، پررفت وآمدترين منطقه ي كوهستاني ايران است، و
شايد پرررفت وآمدترين مسيرهاي كوه پيمايي جهان نيز باشد. اين منطقه به
دليل نزديكي به پايتخت در روزهاي پاياني هفته و تعطيلات ميعادگاه كوه
پيمايي قشرهاي مختلفي از مردم و گردشگران داخلي و خارجي است. همچنين
براي كوه نوردان و سنگ نوردان حرفه اي نقطه ي آغاز فعاليت ورزشي، يا
محل تمرين هاي بعدي است. كوهستان شمال تهران، به سبب همين رفت وآمد
زياد، بسيار تخريب شده و نيز شاهد حادثه ها و آسيب ديدگي كوه نوردان
بسيار و حتي متاسفانه مرگ شماري از آنان بوده است.
در ابتداي مسير هاي كوهستان شمال تهران، قهوه خانه و رستوران فراوان
است، و به همين دليل بسياري از افراد، به قصد تفرج وارد مسيرهاي آن مي
شوند و با نداشتن وسايل، تجربه و شناخت از مسيرها، اقدام به يك صعود
ناشيانه مي كنند كه اين، به ويژه در زمستان خطرهاي جدي را به دنبال
دارد.
از نظر جغرافيايي، كوهستان شمال تهران،جنوبي ترين رشته كوه در
«البرز مركزي» است، و بلندترين نقطه ي اين رشته، قله ي توچال
(3964متر) است. سمت جنوب آن از دره دارآباد تا درۀ فرحزاد امتداد
دارد. در اين بين دره هاي متعدد ديگري نيز هست كه اكثر آنها شمالي
جنوبي هستند.
حال به معرفي پنج مسير اصلي كوه پيمايي مي پردازيم
مسير دارآباد
ابتداي اين مسير، محله ي دارآباد در شمال شرقي
شميران است. پس از لحظاتي كوه پيمايي به كافه اي كوهستاني مي رسيم، در
ادامه مسير مشخصي در بالادست شرقي رودخانه به سمت شمال امتداد مي يابد.
پس از حدود نيم ساعت كوه پيمايي، مسير به ابتداي دره كوچكي در سمت شرق
مي رسد، كه با درختان كوچك و بزرگ احاطه شده است. در ادامه مسير در
شيبي تند (يال شن سياه كه چشمه اي به نام يورت در ميانه آن است) رو به
شمال شرقي امتداد يافته و پس از حدود دو ساعت بر لبه يال جنوبي قله مي
رسد و از آنجا روبه شمال و روي يال با شيب ملايم ادامه و پس از حدود يك
ساعت به قله دارآباد (3193متر) مي رسد.
در عبور از دره ي
دارآباد و كوه پيمايي در اين منطقه بايد توجه داشت به جز مسيري كه
عنوان شد،خطر سقوط بهمن در ساير مسيرها زياد و در گذشته جان چند نفر را
گرفته است.
همچنين احتمال ريزش بهمن از
بالاي چشمه درازلش پس از بارش تازه برف وجود دارد.
مسير كلك چال
مبدأ اين مسير پارك جمشيديه است و از اين نقطه پس از حدود 2
ساعت كوه پيمايي در مسير عريض، زيگزاگ و كم شيب به مجتمع كلك چال مي
رسيم. مجتمع كلك چال يكي از جذابيت هاي مسير و پذيراي كوه پيمايان است.
در محوطه مجتمع كلك چال، برج ديدني كلك چال قرار دارد كه به صورت نمادي
براي اين مسير در آمده است.
مسير صعود قله ي كلك چال (3341متر)، روي يال سنگي بالاي مجتمع
در جهت شمال امتداد مي يابد. اين مسير براي زمستان مناسب است و خطر
بهمن ندارد، اما مستلزم آشنايي مقدماتي با سنگ نوردي و كوه نوردي
زمستاني است.
كوه پيمايي از پارك
جمشيديه تا مجتمع كلك چال خطر خاصي ندارد، اما در فصل زمستان به دليل
تردد يخ زده و لغزنده است.
در ساير فصل ها مي توان از
مجتمع كلك چال به شمال غربي، به طرف گردنه اي وسيع به نام گرز دره رفت
كه از آنجا يال شرقي به سمت قله كلك چال مي رود و امتداد مسير به سمت
غرب به طرف پناهگاه شير پلاه مي رود. در اين مسير ها خطر بهمن زياد است
و تا كنون چند نفر به اين علت دچار حادثه شده و جان باخته اند.
مسير دربند
نقطه شروع اين مسير، ميدان سر بند (مجسمه كوه نورد) است، و براي
رسيدن به قله ي توچال (3964متر) در ادامه از آبادي پس قلعه،
پناهگاه شيرپلا ، و جان پناه اميري عبور مي كند. مسير سربند – شيرپلا –
توچال، عليرغم برخي خطرات، كوتاه ترين و مطمئن ترين مسير صعود به قله ي
توچال است و بيشترين تردد در اين مسير صورت مي گيرد. اما اين مسير به
ويژه در زمستان دشوار و اغوكننده است، زيرا يال منتهي به قله بسيار
بادگير است و در دره ها برف سنگيني مي نشيند و همچنين مسير هاي راه
پيمايي و كوه پيمايي به دليل تردد روزانه كاملا يخ مي زند.
● در گذشته، براي صعود
قله در فصل زمستان از مسير پس قلعه – دره اوسون –
جان پناه و يال اسپيد كمر
استفاده مي شد كه خطر سقوط
بهمن در اين مسير بسيار زياد است. همچنين بعضي قله توچال را از
كلك چال و پس از عبور از قلل لزون صعود مي كنند، و بعضي ها از مسير
ولنجك – ايستگاه هاي تله كابين كه هر دو طولاني و در زمستان خطرناك و
دشوار است و فقط براي كساني كه تجربه و تجهيزات كافي دارند، توصيه مي
شود.
● برخي از كوه پيمايان، به قصد
رسيدن به قله ي توچال و پايين آمدن سريع با تله كابين، بدون توجه به
شرايط اقدام مي كنند كه در اين مورد بايد توجه داشت تله كابين تا حدود
ساعت 14 كار مي كند و اغلب با حجم بالاي اسكي بازان، اولويت سرويس دهي
به آنها را دارد و همچنين ممكن است تله كابين در شرايط باد شديد و
طوفان كار نكند.
● جان پناه كوچك روي قله، بسيار سرد و
احتمالا انباشته از برف و نبايد به آن اميد زيادي بست.
مسير ولنجك
مبدأ اين مسير،ولنجك است و پس از پاركينگ، تا ايستگاه يك تله كابين
مسير آسفالته است. در ادامه، مسير مناسب راه پيمايي به صورت مارپيچ، با
شيب كم تا ايستگاه دوم تله كابين حدود 1 ساعت طول مي كشد.
◄
از ايستگاه دوم تا ايستگاه پنج عملا هيچ ايستگاه، يا رستوراني وجود
ندارد. در اين بخش از مسير كه حدود 2 ساعت طول مي كشد، پس از بارش
برف،خطر سقوط بهمن وجود دارد.
◄
كوه پيمايي در بالاتر از ايستگاه پنج (كه در نهايت با حدود 4 ساعت صعود
و گذشتن از ايستگاه هفت به قله توچال منتهي مي شود) در فصل زمستان
بسيار خطرناك است و علاوه بر بهمن، خطر سقوط ، گم شدن و تحليل انرژي به
سبب حجم زياد برف و نامشخص بودن مسير وجود دارد.
مسير دركه
سرتاسر اين مسير تا پناهگاه پلنگ چال (2550متر) از داخل دره ي
زيباي پلنگ چال و از كنار رودخانه مي گذرد و يكي از زيباترين مسيرهاي
صعود به ارتفاعات شمال تهران است.
دره ي دركه براي كوه پيمايي زمستاني خوب است، اما فقط تا اذغال چال.
زيرا بالاتر، احتمال ريزش بهمن (حتي پيش از پناهگاه پلنگ چال) وجود
دارد، در همين قسمت تا به حال چند نفر بر اثر ريزش بهمن آسيب ديده يا
كشته شده اند.
در نيمه راه دركه به
پلنگ چال در ضلع غربي ارتفاعات مشرف به رودخانه، دره اي پر درخت وجود
دارد كه به جنگل كارا موسوم است. اين جنگل با درختان و چشمه اي زيبا،
حدود نيم ساعت از مسير اصلي دركه – پلنگ چال فاصله دارد و كوه پيمايي
زمستاني به آنجا خطر خاصي ندارد.
هشدار:
جبهه شمالي توچال بسيار وسيع و در زمستان با خطر بالاي بهمن،گم شدن يا تحليل انرژي و... همراه است. زماني كه به خط الرأس نزديك هستيد، به ويژه در هواي نامناسب از منحرف شدن به آن سو اجتناب كنيد!
توصيه هاي ويژه
● براي كسب اطلاعات در مورد مسير، با افراد مستقر در ايستگاهاي «ستاد
اطلاع رساني و پيشگيري از حوادث كوهستان» مشورت كنيد و هشدارهاي آنها
را در مورد شرايط مسير و... جدي بگيريد.
● هرگز از مسيرهاي اصلي خارج نشويد و زمان لازم را براي مسير برگشت در
نظر بگيريد. مسير كوه پيمايي نبايد پر شيب، سنگي و در كنار پرتگاه
باشد.
● نقشه خواني و مسيريابي از مهارت هاي پايه اي است كه كوه نوردان بايد
آن را بياموزند، نقشه و ابزار بهره
گيري از آن مانند قطب نما و...GPSبراي كوهستان شمال تهران نيز كاربرد دارند، زيرا با
اينكه در نقاطي از مسيرهاي اصلي، تابلو يا ميله هايي براي راهنمايي شما
نصب شده است و مسيرها حتي در زمستان به علت تردد زياد، كاملا مشخص است،
اما در شرايط خاص (تاريكي، طوفان، مه، بارش تازه، روزهاي وسط هفته
و...)، نا مشخص و خطرناك مي شود.
مطالعه كتاب ها، مقالات، جستجو در اينترنت و مشورت يا اجراي برنامه با افراد با تجربه براي كسب دانش و مهارت سودمند است. در صورت علاقه بيشتر، مي توانيد دانش و مهارت را با شركت در دوره هاي آموزشي گروها و باشگاه هاي كوه نوردي يا هيأت كوه نوردي و صعودهاي ورزشي استان تهران كسب كنيد