كوه پيمايي
كوهپيمايي، فعاليتي پر طرفدار در سراسر جهان است. از نظر انگيزه هاي
لازم براي پرداختن به يك فعاليت، كمتر فعاليتي را مي توان يافت كه تا
اين حد جذابيت و كشش داشته باشد. از جمله جذابيت ها و انگيزه هاي موجود
در اين رشته از فعاليت ها مي توان به: تامين سلامت، شادابي، ارتباط با
طبيعت، انگيزه هاي اجتماعي و در نهايت كشف و ماجراجويي اشاره كرد.
كوه پيمايي به معناي راه پيمايي در كوه است و با
كوه نوردي تفاوت دارد. پيمايش مسيرهاي كوهستاني، بدون استفاده از
ابزارهاي فني كوه نوردي و درگير شدن با مسيرهاي سنگي و يخي را كوه
پيمايي مي نامند. گرچه كوه پيمايي نسبت به كوه نوردي هيجان و خطر كمتري
دارد، اما بايد در نظر داشت كه كوه پيمايي نيز داراي اصول و قواعدي است
كه اگر به آنها توجه كنيم، هم برنامه اي آرام و فرح بخش خواهيم داشت
وهم كمترين آسيب را به طبيعت تحميل خواهيم كرد.
*****
ما بايد كوه پيمايي مسئولانه را بدانيم،رعايت و ترويج كنيم.
اصل بر اين است كه به سلامت ما و محيط كوهستان آسيبي نرسد.
برنامه ريزي
برنامه
كوه پيمايي بايد متناسب با تجربه، تجهيزات، مهارت و آمادگي جسماني تمام
افراد گروه برنامه ريزي شود.
هرگز
تنها به كوهستان نرويد، يك گروه مناسب حداقل 3 نفر است. همه ي اعضاي
گروه نيز بايد از مسير و برنامه پيش رو شناخت . آگاهي داشته باشند.
پيش
بيني وضع هوا بسيار مهم است، زماني كه پيش بيني هواي ناپايداري اعلام
شود، اصل بر تعويق برنامه به زمان ديگري است. وضعيت هوا به ويژه در
كوهستان بسيار متغير است، پس اگر با شرايطي بر خلاف پيش بيني ها روبرو
شديد فورا اقدام به برگشت كنيد. تيم شما بايد همواره آمادگي، زمان و
تجهيزات لازم براي هواي خراب را داشته باشد.
همواره
اطلاعات خود را درباره ي منطقه و مسير برنامه هاي كوه پيمايي كامل و
نكات ويژه را ياداشت كنيد.
اصل
بازگشت را در برنامه ريزي و اجرا رعايت كنيد، « قبل از ساعت 14 اقدام
به بازگشت مي كنيم »
حتما
شخص با مسئوليتي را در جريان برنامه خود بگذاريد، بگوييد از چه مسيري و
با چه كسي مي رويد و طبق برنامه كي باز خواهيد گشت. زماني كه بازگشتيد
به او اطلاع دهيد، همچنين اگر تاخير خواهيد داشت يا دچار مشكل شديد او
را در جريان بگذاريد.
در هر برنامه تجربياتي كسب مي كنيم، دفترچه
ياداشت و مداد همراه داشته و نكات ويژه، خلاصه برنامه، زمانبندي و...
را ياداشت كنيد. براي اجراي برنامه جديد از آنها بهره بگيريم.
كجا مي خواهيد برويد؟ با چه كسي مي رويد؟ چه چيزهايي همراهتان
مي بريد؟ كي برمي گرديد؟ وضعيت هوا چگونه است؟
مسير يابي
نقشه
خواني و مسير يابي، از مهارت هاي پايه اي است كه كوه نوردان بايد آن را
بياموزند، نقشه و ابزار بهره گيري از آن مانند قطب نما و
GPS
براي كوهستان شمال تهران نيز كاربرد دارند، زيرا با اينكه در نقاطي از
مسيرهاي اصلي، تابلو يا ميله هايي براي راهنمايي شما نصب شده است و
مسيرها حتي در زمستان به علت تردد زياد، كاملا مشخص است، اما در شرايط
خاص (تاريكي، طوفان، مه، بارش تازه، روزهاي وسط هفته و...) نامشخص مي
شوند و خطر بهمن، سقوط از پرتگاه، لغزيدن، گم شدن و... افزايش مي يابد.
هرگز از مسيرهاي اصلي خارج نشويد و زمان لازم را براي مسير
برگشت در نظر بگيريد. مسير كوه پيمايي نبايد پر شيب، سنگي و در كنار
پرتگاه باشد.
هرگز ندويد!
مواد غذايي و نوشيدني
مواد
غذايي بايد شامل پروتئين ها، چربي ها و كربوهيدرات ها به نسبت
4:1:1: باشد. اين مواد و تركيب پرانرژي و براي فعاليت كوه پيمايي
يك روزه شما مناسب است. مقداري از مواد غذايي را براي شرايط اضطراري
نگهداري كنيد.
1:
پروتئين
مانند گوشت، سويا، پنير، تخم مرغ، شيرخشك و...
2:
چربي ها
مانند پنير، شكلات، ماهي و...
3:
كربوهيدرات ها مانند شكر، برنج، ماكاروني، شيريني، ميوه خشك و...
مواد غذايي سبك، خشك، بدون نياز به گرم كردن روي شعله، سبزيجات
و ميوه هاي خشك و...براي كوه پيمايي مناسب هستند.
آب؛
بدن آب زيادي در كوه پيمايي از دست مي دهد، يك فرد 70 كيلويي حداقل 2
ليتر آب در روز نياز دارد، آب كافي و مورد نياز را از منزل ببريد.
همراه داشتن يك فلاسك كوچك، آب گرم در كوه پيمايي زمستاني بسيار ارزشمند است.
يك نوشيدني گرم جدا از اينكه لذت بخش است، ممكن است بسيار حياتي شود.
از مصرف الكل و مخمرات الكلي در كوهستان براي گرم شدن، اكيداً پرهيز
كنيد، زيرا الكل خون را رقيق و گرماي كاذب آن به اين معني است كه گرماي
داخلي بدن را به سطح پوست
مي آورد و تخليه مي كند و خيلي سريع بدن سرد و شروع به لرزيدن مي كنيد
كه اين شروع يك سرمازدگي
(هايپوترمي)
خطرناك مي باشد مصرف الكل باعث از دست رفتن تعادل و هوشياري مي شود و
حوادث ناگواري را در پي خواهد داشت.
مصرف
آب ميوه و شربت، به دليل از دست دادن املاح و آب فراوان ضروري است.
شربت مناسب تركيبي از «عسل، آب ميوه و آب» يا تركيبي از
«پودر
ORS و آب ميوه و آب»
يا
تركيب «نمك، شكر، آب» و يا «آب ميوه رقيق شده» است.
از مصرف مواد غذايي و نوشيدني مصنوعي و شيميايي پرهيز كنيم.
تجهيزات لازم براي كوه پيمايي
كيف
بقا
كه هر كوه پيما براحتي مي تواند جمع آوري كند، شامل قطب نما،
پتوي نجات، شمع، چاقو، كبريت، مداد و كاغذ، كيسه هاي پلاستيكي، قرص هاي
الكل جامد، سوزن و نخ، و وسايل كمك هاي اوليه و... است.
پوشاك
مناسب كوهستان شامل سه لايه است. لايه اول (زيرين) از
جنس فيليس (پلي پروپيلن يا پلي استر يا ...) با اين ويژگي كه
گرماي بدن را حفظ كرده، دير خيس و زود خشك مي شود. لايه دوم (مياني)
نيز مي تواند از جنس فيليس ضخيم، كه نوعي از آن ضد باد نيز بوده، سبك و
راحت است، دير خيس و زود خشك مي شود. لايه سوم (بيروني) بايد ضد
باد، ضد آب و با قابليت تنفس باشد و حتما كلاه متصل نيز داشته باشد،
استفاده از پوشاك بيروني به رنگهاي قرمز، فسفري، نارنجي و زرد در
كوهستان مزاياي زيادي دارد.
جوراب،
دستكش و كلاه مناسب و ضخيم از جنس فيليس و يا پشم.
در زمان خريد پوشاك،
موارد مهمي مانند وزن، گرما، قابليت تنفس، زمان لازم براي خشك شدن و
اندازه بودن را برسي كنيد.
دو لايه لباس سبك و نازك
بسيار بهتر و گرمتر از يك لايه لباس ضخيم و سنگين است.
كفش
كوه پيمايي بايد ساق دار، سبك،
راحت و از جنس چرم باشد. زيره آن ضخيم، با انعطاف كم و داراي اصطكاك
باشد، همچنين گرم و ضد آب بودن آن ضروري است.
گتر
مكمل يك كفش كوه پيمايي است و از نفوذ برف به داخل كفش جلوگيري
مي كند، همچنين مانع خيس و كثيف شدن شلوار مي شود.
كوله
يكي از مهم ترين وسايل در كوه پيمايي مي باشد. كوله تاثير زيادي
بر سلامتي و راحتي شما دارد.كوله 40 ليتري براي برنامه كوه پيمايي يك
روزه در فصل زمستان مناسب است. شما بايد تمام وسايل مورد نياز را همراه
ببريد و داخل كوله به نحوي مناسب بچينيد.
چراغ
پيشاني
كوچك با همراه داشتن باطري اضافه ضروري است. چراغ پيشاني هاي
مناسب در بربر رطوبت تا حدي مقاوم است.
كفش، كوله پشتي و عينك آفتابي استاندارد و با كيفيت بسيار مهم هستند، چون تاثير
مستقيم بر سلامتي شما در برنامه هاي كوه پيمايي دارند.
باتوم
يك وسيله بسيار اساسي براي كوه پيمايي است، ضمن كاهش فشار بر
زانوها و سون فقرات موجب مصرف كمتر انرژي كوه پيما مي شود، همچنين به
حفظ تعادل شما كمك مي كند.
عينك
آفتابي
و كرم ضد آفتاب ضروري هستند، همچنين در هواي خوب براي محفظت بيشتر،
بهتر است علاوه بر آنها از كلاه آفتابي نيز بهره بگيرند.
گام برداشتن و تنفس درست در كوه پيمايي مهم است. گام هاي شما براي مثال بايد
كوتاه، آهسته و پيوسته باشد. تنفس نيز براي مثال منظم، ارادي، انجام دم
از بيني و بازدم از دهان است.
محيط كوهستان
دست يابي به مناطق كوهستاني با نگرشي مسئولانه حق ماست. مي بايست
همواره در حين اجراي برنامه ها نسبت به كوهستان با حساسيت برخورد كنيم
و مراقب طبيعت باشيم.
مواد زائد تجزيه نشدني
(فلز، شيشه و پلاستيك) در كوهستان باقي مي مانند و به محيط آسيب مي
رسانند. تنها راه حل، حمل مواد زائد به شهر است. زباله ها را در سطل
هاي مسير، كافه ها يا پايين دست رها نكنيد.
زباله هاي تجزيه نشدني
مانند پس ماندهاي غذايي، پوست ميوه ها و كاغذ نيز براي تجزيه كامل به
زمان طولاني نياز دارند. ريخت و پاش آنها در طبيعت چشم انداز زشتي
ايجاد مي كند و موجب آلودگي محيط مي شود.
به فرزندان خود آموزش دهيم كه از دفع ادرار و
مدفوع و ريختن زباله ها در نهرها و رودخانه ها و حريم آنها جدا خودداري
كنند.
*****
توصيه هاي ويژه
براي كسب اطلاعات در مورد مسير، با افراد مستقر در ايستگاه هاي «ستاد
اطلاع رساني و پيشگيري از حوادث كوهستان» مشورت كنيد و هشدارهاي آنها
را در مورد شرايط مسير و... جدي بگيريد.
مزاحم
ديگران نشويم و اجازه دهيم گروههايي كه سريع تر حركت مي كنند از ما
بگذرند و سد معبر نكنيم.
ضمن
پرهيز از ايجاد سروصدا در طبيعت، مزاحم ديگران در محيط آرام كوهستان
نشويم و ساير كوه نوردان را به انجام اين امر ترغيب كنيم.
به
قوانين و اصول مورد توافق كوه نوردان احترام بگذاريم و به توصيه هاي
افراد مستقر در ايستگاه هاي «ستاد اطلاع رساني و پيشگيري از حوادث
كوهستان» توجه كنيم.
حضور
در كوهستان، با احتمال خطر و حوادث همراه است. ممكن است امكان كمك
فراهم نباشد، با در نظر گرفتن اين واقعيت، به اين فعاليت بپردازيد و
خود را مسئول سلامت و حفظ جانتان بدانيد. فعاليت هاي شما نبايد
اطرافيان يا محيط پيرامون را به خطر اندازد.
به
كوهستان نرفتن يا ادامه ندادن صعود در شرايط نامناسب ارزشمند است.
مطالعه كتاب ها، مقالات، جستجو در اينترنت و مشورت يا اجراي برنامه با افراد با تجربه براي كسب دانش و مهارت سودمند است. در صورت علاقه بيشتر، مي توانيد دانش و مهارت را با شركت در دوره هاي آموزشي گروها و باشگاه هاي كوه نوردي يا هيأت كوه نوردي و صعودهاي ورزشي استان تهران كسب كنيد.